Rewitalizacja Wielkiego Pieca na półmetku

04-02-2026, 11:22 WT Foto: UM Ruda Śląska

Po roku od rozpoczęcia rewitalizacji Wielkiego Pieca Huty „Pokój” inwestycja osiągnęła symboliczny półmetek, a jej postępy stały się tematem konferencji prasowej z udziałem prezydenta miasta Michała Pierończyka oraz przedstawiciela wykonawcy – kierownika budowy z Przedsiębiorstwa Budowlano-Produkcyjnego „Łęgprzem”, Kazimierza Grońskiego. Jak podkreślono, prace przebiegają zgodnie z harmonogramem, a ich efekty widoczne są już „gołym okiem”. Gotowa jest również koncepcja aranżacji wnętrz i projekt wystawy stałej.

– Dla naszego miasta Wielki Piec jest ikoną i dominantą, symbolem zmian, przez które Ruda Śląska przechodziła i będzie przechodzić. Chcemy pokazać, że transformacja to nie tylko wyzwanie, ale szansa na korzystanie z dobrodziejstw przyszłości, przy jednoczesnym zachowaniu głębokiego szacunku dla naszej przemysłowej tradycji. Budujemy drogi i strategię rozwoju, ale potrzebujemy też symbolu, który połączy historię z nowoczesnością. Wielki Piec będzie właśnie takim punktem – sercem nowoczesnego kompleksu – powiedział prezydent Michał Pierończyk.

Usunięcie części rusztowań odsłoniło odnowioną powierzchnię monumentalnego obiektu oraz sąsiadującego z nim, blisko 70-metrowego komina, którego korona została dodatkowo zrekonstruowana. Zakończono kluczowe prace antykorozyjne, trwa wymiana podestów, montowane są rury osłonowe instalacji i okablowania. Zakończono również prace antykorozyjne przy odpylniku. Natomiast maszynownia i sterownia – serce dawnego zakładu – przechodzą adaptację na przyszłe przestrzenie ekspozycyjne. Podczas konferencji zaprezentowano również wstępną koncepcję wystawy stałej, która ma wypełnić wnętrza obiektu po zakończeniu prac budowlanych.

– W tym miejscu będzie się unosił nie tylko duch dużych i małych historii. Chcemy, by przestrzeń żyła za sprawą dźwięków, obrazów, a odwiedzający mieli wrażenie, że pracownicy zaledwie zakończyli zmianę. Zwiedzający poznają historię tego miejsca, w której aspekt społeczny, technologiczny i przyrodniczy stanowią równoważne i stale przenikające się wątki opowieści. Motywem przewodnim ekspozycji będzie zaś „transformacja”. To właśnie zmiana jest słowem kluczem do zrozumienia historii huty i Wielkiego Pieca, krajobrazu i przestrzeni miasta oraz życia jego mieszkańców. Metamorfoza, którą przechodzi w tej chwili obiekt, jest najlepszym dowodem na to, że ten proces wciąż trwa – podkreślił kurator wystawy stałej Adam Kowalski.

Znacząco zaawansowane są także roboty przy nowym budynku wejściowym od strony ul. Niedurnego. Jego stalowa konstrukcja i żelbetowe stropy są już gotowe, a obiekt zaczyna wyraźnie nawiązywać do historycznej hali lejniczej. To właśnie tutaj znajdzie się pierwsza część ekspozycji oraz zaplecze administracyjne. Z kolei na dachu rampy kolejowej, która stoi obok nagrzewnic, powstały pomosty widokowe prowadzące wzdłuż dawnych torów. Będą one fragmentem planowanej ścieżki technologiczno-przyrodniczej. Równolegle prowadzone są prace przy zabudowie szklanych fasad i konstrukcji pod przeszkloną częścią podłogi. To właśnie tutaj umiejscowiona będzie strefa spotkań i gastronomii.

Wykonawca zrealizował również szereg robót dodatkowych, obejmujących wymianę niezinwentaryzowanych elementów podziemnych i stalowych, co było konieczne ze względów bezpieczeństwa. Uporządkowano instalacje elektryczne i sanitarne, a wiosną i latem ruszą prace związane z zagospodarowaniem terenu oraz renowacją zespołu nagrzewnic. Zakończenie robót budowlanych przewidziano na koniec 2026 roku, po czym rozpocznie się montaż wystawy stałej i instalacji multimedialnych. Jak zapowiedział podczas konferencji prasowej prezydent miasta, udostępnienie obiektu zwiedzającym planowane jest na kwiecień 2027 roku.

– Wielki Piec przestaje być jedynie niemym świadkiem przeszłości, stając się symbolem przemysłowej potęgi regionu, która przez dziesięciolecia kształtowała losy całych rodzin i determinowała rozwój urbanistyczny okolicznych osiedli robotniczych. Inwestycja w Rudzie Śląskiej ma jednak ambicje wykraczające poza cele muzealne i turystyczne, aspirując do roli istotnego ogniwa w procesie transformacji regionu. Zmodernizowany obiekt ma stać się centrum inspiracji i edukacji, w którym pracownicy sektora górniczego i okołogórniczego będą mogli podnosić swoje kompetencje oraz szukać nowych ścieżek zawodowych w zmieniającej się rzeczywistości gospodarczej. Najcenniejszym kapitałem regionu są ludzie, dlatego projekt zakłada wykorzystanie terenów przyległych do kompleksu Wielkiego Pieca na cele przemysłowe, co ma zapewnić nowe miejsca pracy – powiedział prezydent Michał Pierończyk.

Inwestycja, której koszt przekracza 81 mln zł, jest w dużej mierze finansowana ze środków zewnętrznych – ponad 66 mln zł pochodzi z Programu Fundusze Europejskie dla Śląskiego 2021-2027, a blisko 9,5 mln zł z budżetu państwa. Projekt „Wielki Piec Huty Pokój – Centrum Transformacji” ma przekształcić obiekt w nowoczesną przestrzeń turystyczno kulturalną, ale także edukacyjną i społeczną. Kompleks będzie w dużej części ogólnodostępny – bezpłatnie funkcjonować mają  m.in. strefa gastronomiczna, plac zabaw czy ścieżka edukacyjna. Bilety obowiązywać będą jedynie przy wejściu do części wystawowych. Całość zostanie dostosowana do potrzeb osób z niepełnosprawnościami,
a na terenie kompleksu działać będą cztery windy.

Wielki Piec, uruchomiony w 1968 roku i wpisany do rejestru zabytków w 2012 roku, od lat stanowi jeden
z najważniejszych symboli przemysłowego dziedzictwa Rudy Śląskiej.
Od 2020 roku jest częścią Europejskiego Szlaku Dziedzictwa Przemysłowego, a jego rewitalizacja ma nie tylko zachować pamięć o hutniczej historii regionu, lecz także nadać jej nowe znaczenie. Władze miasta widzą w projekcie szansę na stworzenie miejsca, które będzie inspirować, edukować i wspierać proces transformacji gospodarczej, oferując przestrzeń do rozwoju kompetencji oraz nowych inicjatyw. Jeśli harmonogram prac zostanie utrzymany, a wszystko wskazuje na to, że tak będzie, wiosną 2027 roku mieszkańcy i turyści po raz pierwszy zobaczą, jak przemysłowy kolos zmienił się w jedno z najbardziej wyjątkowych miejsc na mapie Śląska.